تحلیل تربیتی حضور نوجوانان در اغتشاشات دی ماه ۱۴۰۴ ایران با تأکید بر ظرفیت‌های تربیتی ماه محرّم

غلامحسینی, حسن; حسن زاده, مرتضی

doi:10.22081/jpf.2026.74754.1091

تحلیل تربیتی حضور نوجوانان در اغتشاشات دی ماه ۱۴۰۴ ایران با تأکید بر ظرفیت‌های تربیتی ماه محرّم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانش‌پژوه مؤسسه فقهی تربیتی مصباح‌الهدی، دانش‌پژوه کارشناسی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) رشته معارف و روانشناسی و سطح ۲ حوزه علمیه قم.

² فارغ‌التحصیل مؤسسه فقهی تربیتی مصباح‌الهدی، دانش‌پژوه مؤسسه اخلاق و تربیت رشته تربیت اخلاقی و سطح ۳ حوزه علمیه قم.

10.22081/jpf.2026.74754.1091

چکیده

حضور نوجوانان در اغتشاشات اخیر ایران، پدیده‌ای چندبعدی است که ریشه در عوامل تربیتی، فرهنگی، اجتماعی و روان‌شناختی دارد. این نوشتار با هدف تحلیل تربیتی این پدیده و ارائه راهکارهای کاربردی برای مبلغان و مربیان دانش‌آموزی تدوین شده است. روش پژوهش، تحلیل کیفی از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای، گزارش‌های تحلیلی و یافته‌های میدانی (شامل مصاحبه با ۶۰۰ نوجوان در سال ۱۴۰۱ و ۱۸ نوجوان درگیر در اغتشاشات در سال ۱۴۰۴) می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نوجوان امروزی دچار ضعف بنیان‌های هویتی، ناسازگاری‌های رشدی دوران بلوغ و وابستگی شدید به فضای مجازی است.حدود ۹۵ درصد این نوجوانان شناخت سطحی از مبانی دینی داشته و ۹۰ درصد تحت تأثیر سلبریتی‌ها قرار گرفته‌اند. از میان عوامل درونی، محدودنگری معرفتی، فقدان مرکز کنترل درونی، احساس نادیدگی و بحران هویت بیشترین نقش را ایفا می‌کنند. در مقابل، عوامل بیرونی شامل کارکردهای ناکارآمد خانواده، نظام آموزشی بیگانه با زبان نسل جدید، جنگ شناختی فضای مجازی ، کاهش سرمایه اجتماعی و فشارهای اقتصادی هستند. این مقاله با مؤلفه‌های تحلیل تربیتی در صدد است تصویری جامع از وضعیت تربیتی نسل نوجوان اغتشاشگر ارائه دهد. در ادامه سعی شده است راهکارهای پیشنهادی در محورهای حاکمیت، نظام آموزشی، خانواده، رسانه‌ها و مواجهه با نوجوانان معترض بیان شود. همچنین با توجه به ایام محرم، ظرفیت‌های این ماه برای بازتعریف هویت و جذب نوجوانان تبیین گردیده است.